Verhaal over Raga Malkauns

De mythische oorsprong van Raga Malkauns

De hindoelegende vertelt dat de raga werd gecomponeerd om de woede van Heer Shiva, de god van de vernietiging, te kalmeren. Prinses Sati, geboren in koninklijke kringen, verzaakte aan de materiële wereld uit toewijding aan Shiva, met wie ze al snel trouwde. Dit mishaagde haar vader, de koning, die haar beledigde en Shiva verachtte. Verteerd door woede en verdriet nam Sati de vorm aan van de oppergodin Adi Parashakti. Stormen staken op en haar sterfelijke lichaam barstte in vlammen uit, niet in staat de macht van de godin te bevatten.

Shiva was ontroostbaar toen hij hoorde van de dood van zijn vrouw. Waanzinnig van verdriet legde hij het verkoolde lijk van Sati op zijn schouders en wierp twee lokken van haar haar op de grond. Uit deze lokken ontstonden de twee Manibhadra’s, krijgersgeesten met vele armen die zwaarden, drietanden en hakmessen hanteerden op zoek naar wraak. Shiva verloor zichzelf in een eindeloze tandava-dans — de dans van de vernietiging — en de geesten doorkruisten de wereld, onthoofdden de koning en roeiden zijn gevolg uit.

Shiva’s woede alarmeerde de andere goden, die Heer Vishnu, de behouder, smeekten om in te grijpen. Vishnu bracht de geest van Sati terug naar de aarde en liet haar reïncarneren als Parvati, de godin van de toewijding. Parvati zocht Shiva, zich reinigend door lange meditaties in de open lucht, naakt, tot ze hem uiteindelijk in het bos vond.

Er wordt gezegd dat Parvati de raga voor het eerst zong terwijl ze door de bergen zwierven, en hem Mal-Kaushik noemde (“degene die slangen als guirlandes draagt”) — een verwijzing naar een van Shiva’s representaties. De muziek kalmeerde zijn geest en slaagde waar al het andere had gefaald. Kort daarna verenigde het paar zich opnieuw als man en vrouw. Shiva had medelijden met de verslagen vijanden, wekte de doden tot leven en herstelde zelfs de koning op de troon — hoewel hij zijn onthoofde hoofd verving door dat van een geit.

Theorieën over de naam en de verborgen kracht van Malkauns

Historici speculeren dat de naam van de raga kan voortkomen uit de samenvoeging van Malavas (een oude Punjabi-stam) met kaisiki (een microtonale variant van de noot ni, de zevende graad van de toonladder). Hoe dan ook, Malkauns is onlosmakelijk verbonden met zijn duistere en mystieke reputatie. Veel musici vrezen nog steeds zijn vermeende bovennatuurlijke krachten.

Bijgeloof en waarschuwingen

Sommigen geloven dat de raga boze geesten kan aantrekken als hij niet met gepast respect wordt behandeld — alsof schaduwen van Shiva’s Tandava-dans in zijn noten begraven liggen, wachtend om te ontsnappen.
Een vooraanstaande kunstcriticus uit India vertelde me onlangs dat ze liever een publicatiedeadline miste dan na middernacht een cd van Malkauns te recenseren. De sarod-meester Ustad Ali Akbar Khan, die Malkauns gebruikte als basis voor zijn eigen Raag Chandranandan, waarschuwde zijn studenten:

“Als je niet in een goede stemming bent, speel of zing Malkauns dan niet. Je moet heel voorzichtig zijn met deze raga. Het is een van de favorieten van de djinns [geesten], begrijp je? Als je hen betovert — als zij van je manier van spelen houden — doen ze alles voor je. Maar als ze het niet mooi vinden… zullen ze je doden.”

De zorg van de artiest

De artiest moet geduldig blijven en een evenwicht vinden dat de “doos van Pandora” gesloten houdt. De duivel schuilt niet in de details, maar in de achteloosheid. En laten we medelijden hebben met bijgelovige musici — soms word ik nerveus op het podium, maar ik weet tenminste dat het verliezen van een modulatie het publiek niet zal vervloeken.

Fysieke en spirituele reacties op de raga

Malkauns lokt allerlei reacties uit. Spirituele genezers noemen zijn vermogen om hoofdpijn en maagpijn te verlichten. Anderen gebruikten hem in curieuze experimenten met boerderijdieren.

“De koeien hoorden Malkauns in hun stallen, maar produceerden niet meer melk. Ze werden echter zichtbaar actiever…”

De pentatonische afkomst van Malkauns

Misschien werden de grote oren van de koeien geprikkeld door de structurele eenvoud van de raga — of misschien ook niet. Hoe dan ook, de gebruikte toonladder gaat terug tot de natuur zelf, met gebruik van prehistorische vormen — in het bijzonder de pentatonische toonladder. Deze muzikale structuur, cultureel universeel, werd onafhankelijk ontdekt door vrijwel elke beschaving en vormt de basis van genres als de Amerikaanse blues, de Indonesische gamelan, de Japanse klassieke muziek en de muzikale tradities van West-Afrika. Fluiten gemaakt van mammoetslagtanden van meer dan 40 duizend jaar oud waren al op deze toonladder gestemd. Zelfs wie geen musicus is, lijkt hem intuïtief te begrijpen.

De melodische spanning van de raga

Malkauns komt dicht bij de troostende klanken van het pentatonische. Het verschil zit in slechts één verhoogde toon (Pa naar Dha — van de 5e naar de 6e mineur graad), maar deze kleine wijziging transformeert het evenwicht radicaal. Het introduceert een onderzoekende onzekerheid in de kern van de toonladder en speelt met onze verwachtingen. Het is een gevoel van bijna-vertrouwdheid — alsof we op het punt staan iets te begrijpen dat eeuwig buiten bereik blijft.

Solisten concentreren zich vaak op de mandra saptak (lage octaaf) en werken lange frases uit in vilambit laya (langzaam tempo). Alle vijf tonen worden gebruikt om melodische frases te beginnen en te beëindigen, wat een gespannen en onvermijdelijk evenwicht geeft. Het gevoel is dat je tegelijkertijd alle kanten op wordt getrokken — zwevend in de lucht, het wereldse van een afstand aanschouwend. De raga heeft relatief weinig regels, maar wordt beschouwd als een van de moeilijkste om te beheersen.

Malkauns als spirituele beproeving

Het is een misleidende raga — hij combineert een eenvoudige structuur met een diepe spanning. Traditioneel wordt hij geassocieerd met veeram (“de essentie van moed”) — een kwaliteit die acceptatie, vastberadenheid en afwezigheid van ego verenigt. Als er hier heldendom bestaat, is het dat van de terugkeer naar het kamp na de strijd, vol opluchting, verlangen en rouw. Musici beschrijven Malkauns met plechtigheid, alsof men een deel van zichzelf moet opofferen om hem volledig te beheersen.

Isolatie of herverbinding?

De goden van deze mythe staan bekend om hun strenge zelfdiscipline — afstand doen van de beschaving en zich terugtrekken in de natuur. Daarom is de raga voor sommigen een oproep tot ascetische isolatie. Voor anderen wijzen de mythologische symbolen op het tegenovergestelde. Het was immers met Malkauns dat Parvati de geest van Shiva kalmeerde en hem hielp zich weer met de werkelijkheid te verbinden — in plaats van te blijven vluchten voor zijn verdriet.

Via: www.darbar.org/article/exploring-raag-malkauns

Luister naar meester Hariprasad die Raga Malkauns speelt: