Som & Consciência

De kracht van de adem

In het begin schiep God de hemel en de aarde. De aarde was woest en leeg… God zei: ‘Er zij licht’ en het licht werd gemaakt (Genesis 1)

Toen boetseerde God de mens uit het stof van de aarde en blies de levensadem in zijn neusgaten, en de mens werd een levende ziel. (Genesis 2)

De adem, de ademhaling, het geluid, de ziel. Zou het kunnen dat wanneer we over al deze aspecten spreken, we het niet over hetzelfde principe hebben? Laten we dus bij het begin beginnen.

Ademhaling – Van het Latijnse ‘spiritu’; Van het Griekse ‘Pneuma’

Spiritu – Betekenis – Ademhaling, geest, ziel

Pneuma – Betekenis – Ademhaling, geest, ziel

In de hedendaagse geneeskunde wordt ‘pneuma’ gebruikt als voorvoegsel om ziekten te benoemen die verband houden met het ademhalingssysteem, zoals ‘Pneumonie’. Zouden ademhalingsziekten ziekten van de geest zijn?

Er lijkt een oude relatie te bestaan tussen de ademhaling en onze ziel. Als we kijken naar mythen over de schepping van de wereld en het universum in de meest uiteenlopende culturen van de planeet, zien we dat de ‘schepper van alles’ in deze oude verhalen gewoonlijk het geluid, de adem, de ademhaling of de levensadem als scheppingsinstrument gebruikt.

In het begin was het Woord, en het Woord was bij God, en het Woord was God. Het was in het begin bij God. Alles is door hem gemaakt; en niets van wat gemaakt is, is gemaakt zonder hem. (Johannes 1:1-4)

Bij het bestuderen van de wetenschap van de ademhaling is het eerste dat we opmerken het feit dat deze hoorbaar is: het is een woord op zich, want wat we een woord noemen is slechts een verbale manifestatie van de ademhaling die door de mond en de tong wordt geproduceerd. Door het vermogen van de mond wordt de ademhaling stem, waaruit we begrijpen dat de oertoestand van een woord de ademhaling is. Als we zeggen: ‘In het begin was de ademhaling’, is dat hetzelfde als zeggen ‘in het begin was het Woord’. Het eerste teken van leven dat bekend is, is geluid – en geluid is ook woord. (BERENDT, 1993, p. 47)

Woord = Geluid = Spraak = Ademhaling = Ziel = God

God heeft een uiterlijke stem en is niet bang om die te gebruiken. Maar wanneer Hij gehoord wil worden, wanneer wat Hij te zeggen heeft te belangrijk is om verloren te gaan, spreekt Hij gewoonlijk in een fluistering net boven de absolute gehoordrempel […] Gods fluistering is zacht, maar er is niets krachtigers. (Mark Batterson)

De stem van de geest is zo zacht als de westenwind, zo zacht dat je haar nooit zult horen, tenzij je in volmaakte gemeenschap met God leeft. (Oswald Chambers)

De Fluistering is een Adem met een licht snufje Geluid

We kunnen zeggen dat het typische gebruik van de fluistering voor geheimhouding is. Geen enkele andere vorm van communicatie is intiemer. Wanneer iemand fluisterend spreekt, moet je heel dichtbij komen om te horen. We buigen ons naar de fluistering toe, en dat is wat God wil. Het doel van het horen van Gods stem is niet alleen Zijn stem horen; het is intimiteit met Hem hebben. Daarom spreekt Hij in een fluistering. Hij verlangt ernaar zo dicht bij ons te zijn als goddelijk mogelijk is! De Almachtige zou je kunnen intimideren met Zijn uiterlijke stem, maar Hij het hof maakt je met een fluistering. En Zijn fluistering is de adem van het leven zelf. Was het niet zo dat God Adam schiep? Hij blies in het stof en noemde het Adam. Adam was ooit een fluistering. Jij ook! (Mark Batterson)

 

Onder de feiten is er de fluistering. Het is de fluistering die mij treft. (Het uur van de ster – Clarice Lispector)

 

De ademhaling van God lijkt de wereld te hebben voortgebracht, maar de ademhaling is ook de eerste handeling die we verrichten wanneer we geboren worden en verandert al snel in geluid via het huilen van de baby. Het is ook de laatste handeling die we verrichten voordat we sterven.

De lucht is kostbaar voor de rode mens, omdat alle schepselen gemeenschappelijk ademen – de dieren, de bomen, de mens… De blanke mens lijkt de lucht die hij inademt niet op te merken. Als een stervende in langdurige doodsstrijd is hij ongevoelig voor de stinkende lucht. Maar als wij u ons land verkopen, moet u eraan denken dat de lucht kostbaar voor ons is, dat de lucht zijn geest deelt met al het leven dat hij ondersteunt. De wind die onze overgrootvader zijn eerste levensadem gaf, ontvangt ook zijn laatste zucht. En als wij u ons land verkopen, moet u het gereserveerd houden, tot heiligdom gemaakt, als een plaats waar de blanke mens zelf kan gaan genieten van de wind, gezoet met de geur van veldbloemen. (Fragment uit de Brief van Chief Seattle)

De Wind is de Ademhaling van de Planeet

De ademhaling, de wind, verbinden het dierlijke en plantaardige leven, verbinden de aarde met de hemel: dieren hebben zuurstof nodig en stoten koolstofdioxide uit, terwijl planten koolstofdioxide nodig hebben en zuurstof produceren. De winden transporteren wolken en verdelen regen over de planeet, brengen temperaturen in evenwicht, transporteren zaden en verbazingwekkend genoeg dragen de winden het stof van de Sahara duizenden kilometers ver naar de Amazonewouden; hun stof is rijk aan fosfor en werkt als meststof voor het regenwoud.

Geluid is impliciet in alle handelingen van de mens. Zelfs onbeweeglijk is ons lichaam vol geluiden: het bloed dat door de slagaders stroomt, de hartslagen, de vertering van voedsel. In elk deeltje, in elk atoom getuigen geluiden dat we leven. Zelfs na de dood wordt het proces van desintegratie van de fysieke structuur gekenmerkt door tientallen geluidsemissies. Zo vinden we de oorsprong in de magie die de speculaties van mensen over geluid omringt. Sinds de eerste daad van bewustzijn van de soort was het aspect dat het meest de aandacht trok het geluid, vertegenwoordigd door de Bovennatuurlijke Wezens. Van de wind, de zee en de regen was geluid het aspect dat de menselijke geest het meest prikkelde. De noodzaak om deze mysteries te onthullen zorgde ervoor dat de mens zijn stem en lichaam trainde om deze magische geluiden te reproduceren en zo met de goden te communiceren via gezangen, mantra’s, fluittonen, muziekinstrumenten en de meest uiteenlopende creaties die de verbeelding toeliet. In deze evolutionaire daad, toen de samenlevingen begonnen, creëerde de mens codes om te communiceren. Uit de ademhaling ontstaan de woorden, wordt het geluid complex en krijgt het betekenissen.

Altijd intervenieert het akoestische element in de schepping van de wereld, zij het in de vorm van gehuil (geloof van de oude Egyptenaren en van sommige primitieve stammen in Afrika), van adem, of van vocale geluiden, gemanifesteerd in de meest uiteenlopende geluidsmogelijkheden.

In de mythologieën presenteert de scheppende God zich in de meest verschillende vormen. In Afrika is Mulungu, scheppende god van de Kamba, een fluit, net als voor de Japanners. Bij de Kato, Pomo en de Yuki uit Californië is God een groot geronk; voor de Egyptenaren en Chinezen is de schepper een krokodil, die met zijn eigen staart op zijn buik slaat, dat wil zeggen, hij is een trommel. Dit instrument wordt ook vereerd in Klein-Azië, als de God Ea of Enki. In de Kaukasus werd de aarde van de zee gescheiden door de adem van twee buizen; in Japan deed een heilige rietstengel de schepper ontstaan.

De Upanishads (heilige geschriften van het hindoeïsme) blijven ons herhalen dat de klanken OM of AUM ‘onsterfelijke en onverschrokken’ lettergrepen zijn die de wereld scheppen. Er is een overeenkomst tussen de scheppingsmythen van de hindoes en de christenen. De OM is het Woord. Tussen de Chinezen, de hindoes en de christenen is er ook een eenheid: in beide culturen ontstaan de scheppingsmythen uit de geluidsemissie. De aardse manifestatie van de Chinese ‘Ene Oorsprong’, van de hindoeïstische OM en van het christelijke Woord is vergelijkbaar, een vibrerende golf die hoorbaar is op onze planeet. Het boek van de Veda’s zegt: ‘In het begin was Brahma, bij wie het Woord was. En het Woord is Brahma’. De Tibetanen zeggen: ‘In het begin was OM’. Het Evangelie volgens Johannes zegt: ‘In het begin was het Woord, en het Woord was bij God, en het Woord was God’. Deze citaten bevestigen dat God het universum schiep door middel van een vibrerende emanatie. De meest uiteenlopende archaïsche culturen gebruiken varianten van de lettergreep OM om deze vibrerende emanatie uit te drukken. ‘De Kosmische Klank, doordrenkt van de essentie van het Bewustzijn, is op verschillende manieren bekend geweest als AUM, AMN, AMEN, AMEEN, OMEN, OMON, I AM, HU, YAHUVAH’.

De Sumeriërs geloofden dat de goden het universum hadden geschapen met hun ‘machtige bevelen’. Op vergelijkbare wijze werden leven en materie geschapen door een heilig woord of woorden uitgesproken door de eerste god of goden, in de mythen van de Hebreeën, Kelten, Chinezen, Egyptenaren, Amerikaanse Indianen en de Maya-Quiché […] Hetzelfde idee verschijnt opnieuw in het Pythagoreïsche concept van de Harmonie der Sferen, een concept dat aanzienlijke invloed uitoefende in de vroege christelijke en middeleeuwse tijdperken. (Ibidem, p. 224)

Marius Schneider citeert dat in de Azteekse mythologie de schepper onbeweeglijk en onhoorbaar was. Moe wierp hij de berg in de verte en doorbrak zijn stilte om de wereld en de mensen te scheppen. ‘Toen zong hij: Laat de wereld ontstaan! En de wereld ontstond.’ In de christelijke religie toont het ‘Boek Genesis’ dat bij elk bevel dat God uitspreekt, een element van het universum wordt geschapen. Dat wil zeggen, het element wordt geschapen door de vibrerende emanatie van het gegeven bevel, door de werking van geluid.

Een legende onder de Tibetanen zegt dat de daad van de schepping voortkwam uit de wind, die, door te klinken, zich in verschillende vormen veranderde.

In het begin was de wind. Met zijn beweging schiep hij de gjatams, de oervormen en het eerste fundament van de wereld. De wind klonk, en als klank vormde hij de materie. Het klinken van deze eerste gjatams ontwikkelde nieuwe vormen die, op grond van hun geluiden, op hun beurt andere vormen schiepen[…] (Ibidem, p. 221)

Volgens de kosmogonische mythen gebruikten de scheppende God en zijn helpende goden, in de meest uiteenlopende vormen en metamorfosen of met behulp van blaas- of slaginstrumenten, geluid om de daad van de schepping te verrichten. Vanuit de ademhaling, een essentieel element voor het leven, werd de stagnatie van de wateren, de duisternis van de nacht of de contemplatie doorbroken, zodat alle vormen en levende wezens door middel van geluid werden geschapen. Welke vorm of welk transformerend instrument ook werd gebruikt, de daad van de schepping wordt altijd beschreven als een akoestisch fenomeen. Tot op de dag van vandaag bestaat er onder de aboriginals en mediumnistische sekten het geloof dat contact met de goden tot stand wordt gebracht door middel van magische woorden, die de sjamanen, de pajés en de mediums de kracht van genezing geven, en het vermogen om veranderde bewustzijnstoestanden te bereiken. Volgens de hindoes is de scheppingslettergreep OM de essentie van de sáman (zang) en van de adem. De OM is de oermantra; uit deze lettergreep is geleidelijk alle materie van de wereld ontstaan.

Voor hen is het essentieel dat deze lettergreep voortdurend wordt gezongen zodat er evenwicht is tussen deze krachten en dat bijgevolg het leven zelf op aarde en alle wezens die daarop leven in evenwicht blijven. Door de kosmogonische mythen levend te houden in het geheugen, via gezangen en mantra’s, vernieuwen de verschillende mântrische sekten en culturen het symbolische gebruik van deze archaïsche culturen, houden ze levend en brengen ze nieuwe betekenissen.

In het taoïsme wordt de adem Qi genoemd, is verbonden met vitaliteit, is de scheppende en behoudende kracht van het leven. De geschreven taal in China wordt weergegeven door symbolen, of ideogrammen. De etymologische betekenis van het ideogram Qi in zijn meest bekende traditionele vorm is een afbeelding van ‘stoom die opstijgt uit rijst terwijl deze wordt gekookt’. Qi wordt vaak vertaald als ‘lucht’ of ‘ademhaling’.

De meeste leringen van Chinese alchemie erkennen dat Qi een soort metafysische energie is die de natuur en alle wezens omringt, doordringt en erin bestaat: dat wil zeggen, Qi is de ‘adem van universele energie’ die in alles en in allen bestaat.

De tussenruimte tussen hemel en aarde is gevuld met een adem, de Qi, waarin de mens leeft, zoals een vis in water leeft. Dezezelfde tussenruimte of subtiele ruimte wordt in India Vayu genoemd (wind of levensadem, de God van de wind). Vayu is de draad (soetra) die alle werelden met elkaar verbindt.

De structuur van de microkosmos is identiek aan die van de macrokosmos: zoals het universum verbonden is via Vayu, is de mens verbonden via zijn adems, prana’s,… die de vitale functies regelen en niet alleen het ademhalingsritme. (CHEVALIER, 2009. p.850)

 

Ajayô – “het is een Afrikaanse uitdrukking die adem van groet aan Oxalá betekent. Het wordt vaak gezegd met een betekenis vergelijkbaar met de uitdrukking ‘als God het wil’ of ‘hopelijk’ en wordt gebruikt om iemand te groeten.”

Yoruba-kosmogonia

Zoals in elke cultuur heeft de Yoruba-kosmogonia ook haar theorie over de schepping van de wereld, van de wezens en de rol van de godheden in dit verhaal. De grote God van de schepping is Olorun, de oppergod. Op het moment vóór de schepping was alles wat bestond een oneindige massa lucht. Deze massa was Olorun zelf. Door langzaam te bewegen en te ademen gaf Olorun aanleiding tot het water. Uit de relatie tussen water en lucht schiep hij de Grote Witte God, Oxalá, godheid die de aspecten van de mannelijke energie vertegenwoordigt. Uit de relatie tussen lucht en aarde gaf Olorun aanleiding tot Odudua, godheid die de aspecten van de vrouwelijke energie vertegenwoordigt. In de constante beweging van water en lucht stolt een deel van deze materie en geeft aanleiding tot een heuvel van roodachtige aarde, waarop Olorun zijn adem blies en ook de goddelijke lucht zodat Exu zou geboren worden, de eerste levende en geïndividualiseerde vorm van het universum. Odudua schiep de wereld en Oxalá schiep de man, de vrouw en alle wezens. In die tijd was de hemel niet gescheiden van de aarde, en mensen en goden bewogen zich vrij tussen de twee werelden. Maar een boer overtrad een regel die door Oxalá was opgelegd en deze werd woedend en scheidde op dat moment de twee werelden, waardoor een nieuwe relatie tussen mensen en godheden ontstond. Tussen hemel en aarde vormde zich een leegte, en deze leegte werd gevuld door de adem van Olorun, wat aanleiding gaf tot de atmosfeer.

Guarani-kosmogonia – De Adem van Tupã

In de Guarani-scheppingsmythe woonde de god Tupã in het begin in de leegte, in een eindeloze duisternis. Eerst schiep Tupã de hemel en de sterren, waar hij zijn woonplaats maakte, en daaronder schiep hij de wateren. Daarna daalde Tupã van boven neer, in een grote wervelwind. Zodra Tupã de wateren aanraakte, verscheen de zon aan de hemelboog. Toen de zon het hoogste punt bereikte, barstte haar hitte de huid van Tupã open. En ten slotte, toen de zon aan de andere kant van de hemel verdween, viel de huid van Tupã van zijn lichaam, spreidde zich uit over de wateren en vormde de landen. De volgende dag verscheen de zon aan de hemel en merkte de verandering op. De zon bereikte opnieuw het hoogste punt en Tupã nam een beetje klei, kneedde het en vormde de eerste Mens. Hij blies in zijn neus en gaf hem leven. De Mens groeide en werd groot als Tupã, maar sprak niet. De grote god blies in zijn mond en hij begon te spreken. Toen blies Tupã in het linkeroor de intelligentie en in het rechteroor de wijsheid. Op het hoofd van de Mens tekende Tupã de heilige bliksem en donder die de gedachten zijn. In het lichaam van de Mens plaatste Tupã de wateren van de emoties en verlangens die bewegen om te scheppen of te vernietigen. Ten slotte gaf Tupã de Mens de macht om te kiezen tussen scheppen en vernietigen. Nadat de schepping voltooid was, keerde Tupã terug naar de hemel, rijdend op zijn wervelwind.

Onder de inheemse volkeren van het hele Amerikaanse continent heeft de adem een sterke representativiteit in de meest uiteenlopende dagelijkse activiteiten. Maar vooral de adem wordt gebruikt in heilige ceremonies, in beschermings- en zegeningwerk en kan zelfs worden gebruikt als remedie om onevenwichtigheden te genezen, te ontspannen, en om reizen door verschillende bewustzijnstoestanden mogelijk te maken.

 

De Rapé

Rapé is een poeder gemaakt van vermalen kruiden en tabak, gebruikt door inheemse volkeren, vooral de Braziliaanse. Het wordt gebruikt om onevenwichtigheden te behandelen, te ontspannen en wordt ook gebruikt in ceremonies als een vorm van gebed die de krachten van de natuur, de zegen van de dieren van het woud en de kracht van geneeskrachtige planten aanroept om ons te genezen en kracht te geven. Het is belangrijk om deze substantie te gebruiken in een respectvolle omgeving gericht op genezing. Rapé staat bekend als een medicijn van de adem, omdat de toepassing ervan plaatsvindt door het blazen van dit medicijn in de neusgaten. Deze toepassing wordt gedaan met een instrument genaamd Kuripe of Tepi, gemaakt van kleine stukjes bamboe of botten, zodat het zowel zelf kan worden toegediend als door de ene persoon aan de andere. Een deel van de kracht van dit ritueel komt van de adem zelf en het potentieel van degene die het toedient. Gewoonlijk roept degene die verantwoordelijk is voor de toediening, door middel van zang en gebed, de energie van een geest uit het dierenrijk aan om die adem te zegenen, zodat de ingeblazen energie, naast het medicijn dat in het poeder is bewaard, de kracht ontvangt van die geest die in staat is om het evenwicht en de harmonie te brengen die nodig zijn voor de genezing van degene die het ontvangt.

 

Onder de Hupd’ah-volkeren, nomadische of semi-nomadische volkeren van de Boven-Rio Negro, die gebieden bewonen tussen Brazilië en Colombia, zijn sjamanistische of genezingspraktijken altijd gerelateerd aan de adem. De Benzedores of Sjamanen beheersen dit communicatiemiddel dat verschilt van de alledaagse taal, namelijk de adem en het gemurmel. Tijdens de praktijk worden bezweringen uitgevoerd, en de Sjamaan reist door verschillende dimensies via zijn ‘persoon-adem’ (Geest), om de harmonie te zoeken van de geest van de persoon die wordt genezen.

 

De Chanumpa

De heilige pijp van de Lakota-volkeren (Chanumpa) uit Noord-Amerika speelt een fundamentele rol in het spirituele en culturele leven van dit volk. De symboliek en de rituelen van de heilige pijp vormen de basis van de spiritualiteit in de rijke Lakota-traditie. Deze ceremonie is echter onlosmakelijk verbonden met de morele voorbereiding en spirituele reflectie van elk individu, waardoor de pijp een belangrijk symbool is dat aanwezig is gedurende het hele leven van een inwoner van deze natie.

 

De Fluiten

Fluiten zijn veelvoorkomende instrumenten onder de inheemse volkeren van heel Amerika, en worden gezien als symbool van vruchtbaarheid. Van Noord-Amerika, met zijn frontfluit met fluitmond, tot de volkeren van Zuid-Amerika met hun enorme harmonische fluiten zonder gaten, en de Andesvolkeren met de Quena-fluit, keramische fluiten en panfluiten. De muziek die uit de adem voortkomt, is nauw verbonden met deze volkeren en hun heilige ceremonies.

DE MUZIEK VAN DE ADEMHALING

De wereld waarin we leven bestaat uit dualiteiten. Voor het taoïsme worden deze dualiteiten Yin en Yang genoemd, wat ook kan worden begrepen als vrouwelijk en mannelijk, als negatief en positief. De ademhaling is ook duaal, aangezien we op het ene moment inademen en op het andere uitademen. Ditzelfde duale ritme is aanwezig in de hartslag. Maar in de wereld waarin we vandaag leven, is de samenleving het ademen aan het afleren. Er zijn zoveel activiteiten, zoveel visuele interferenties, zoveel stress, dat iedereen zonder tijd leeft, en hun ademhaling lijkt te schommelen in snelle intervallen van borstademhalingen. De samenleving is verleerd rustig te ademen, kalm het abdomen te vullen en hetzelfde in een eveneens langzaam tempo samen te trekken tijdens de uitademing.

Voor de Yogis is de ademhaling het leven zelf, en hoe langzamer je ademhaling, hoe langer je zult leven. Wanneer we begrijpen dat ons lichaam voortdurend muziek produceert, en we het ritme van deze muziek observeren, beginnen we onze gemoedstoestand te begrijpen. In de hele hindoeïstische en boeddhistische cultuur is de ademhaling een van de belangrijkste zorgpunten, want wanneer we onze ademhaling kalm houden, kalmeren we het hele ritme van het lichaam en komt de lichaamsmuziek in harmonie. Daarom is het gebruikelijk om tegen een opgewonden of overstuur persoon te zeggen: ‘adem diep in’. Want een diepe ademhaling verandert onmiddellijk je gemoedstoestand.

Onze ademhaling is een uiterst krachtig instrument, maar we kunnen er nieuwe ‘krachten’ aan toevoegen wanneer we het bewust gebruiken. De stem is de representatie van onze levensadem; het is een van de manieren om krachten aan de ademhaling toe te voegen. En deze krachten kunnen op verschillende manieren worden toegevoegd:

  • De adem is de ademhaling op zich;
  • De blaas is een voortgestuwde ademhaling met grotere kracht. (Kan ook worden gebruikt via muziekinstrumenten en andere hulpmiddelen)
  • De blaas die in de vorm van geluid naar buiten komt, dit is de krachtigste manier om je ademhaling te gebruiken.

Blaasinstrumenten zijn dan ook aanwezig in alle oude culturen van de wereld. Fluiten met 4, 5, 8 of zelfs zonder gaten; Dungchen, de gigantische trompetten die door monniken hoog in de tempels van Tibet worden bespeeld; De krachtige dwarsfluit van de hindoes, de Bansuri of Venu; Keramische ocarina’s van duizenden jaren oud gevonden op archeologische vindplaatsen in China. Shakuhachi, de Japanse fluit gemaakt van de bamboewortel; De Didgeridoo, een Aboriginal Australisch instrument waarvan het geluid wordt gegenereerd door de trilling van de lippen.

De gezangen, mantra’s en muziekinstrumenten die een intense ademhalingsoefening vereisen, zijn belangrijke hulpmiddelen om de mentale, lichamelijke, emotionele en spirituele gezondheid te ontwikkelen. Voor de hindoes is zang de krachtigste kunst die bestaat en in hun cultuur gaat zang verder dan techniek; het is een ervaring van het vinden van je eigen geluid en je ermee afstemmen. In heilige ceremonies van alle oude volkeren zijn gezangen en blaasinstrumenten aanwezig. Zo is het niet moeilijk te begrijpen waarom de Aziatische volkeren een oude kennis hebben van de krachten van de ademhaling, de adem, de fluistering en de zang. Hun technieken gaan verder dan vooraf bepaalde regels, maar de meest kostbare regel is – het volgen van de intuïtie en het beoefenen van de wetenschap van de ademhaling.

 

Referenties:

2 reacties op “De kracht van de adem”

  1. Nathan zegt:

    What a beautiful post ! Thank you so much for sharing this wisdom and research with us. 🙂 I intend to come back to this numerous times and reread it to digest and process this on a deeper level.

Reacties zijn gesloten.